Vodenica i valjarica Sretenovića

Smeštena je na jazu reke Toplice, nedaleko od ušća u reku Kolubaru, u selu Markova Crkva.

Vodenica sa dva kamena je pravougaone osnove, na čijim su kamenim temeljima podignuti zidovi od užljebljenih talpi, osim vodeničareve sobice koja je zidana u bondruku, sa ispunom od čatme. Četvorovodni krov je pokriven ćeramidom.

Odmah pored vodenice je i valjarica (valjavica) sukna koja nije u funkciji i kojoj nedostaje ceo mehanizam za valjanje sukna. Ona je u celosti podignuta od užljebljenih talpi, sa četvoroslivnim krovom pokrivenim biber crepom.

Istorijat Sretenovića vodenice

Sretenovića vodenica ima interensantu prošlost. Pop Sreten Radosavljević je vodenicu kupio od Turaka, posle Drugog srpskog ustanka, 1818. godine i preneo na svoje imanje o čemu svedoči ova tapija.

Poštujući spomen, lik i delo, njegovi unuci uzimaju prezime Sretenović, po kome je i vodenica dobila ime. Sretenovića vodenica ima dva kamena, što je bio prosek za srpske porodične vodenice, te se može reći da nije naročito velika. Međutim, njen značaj i doprinos se time nije umanjivao. Naprotiv, radila je neprestano jer reka Toplica tokom cele godine ni dan-danas ne presušuje. Sretenovića vodenica je u jednom periodu imala i muzejski karakter jer su se u njoj čuvali predmeti od etnološke vrednosti.

Vodenica je na posedu registrovanog poljoprivrednog gazdinstva koje se bavi tradicionalnom proizvodnjom starih sorti žitarica. Od 2015. Poljoprivredno gazdinstvo „Sretenović“ se isključivo bavi organskom proizvodnjom uz kontrolu i nadzor Centra za istraživanje namirnica „CIN“ iz Beograda.

Vodenice u Srbiji

O vodenicama su ispričane razne priče, bile su mesta okupljanja i održavanja važnih događaja. Njihova uloga do ne tako davno, bila je neprocenljiva. Možda o tome najbolje govori sledeća činjenica. Posle drugog svetskog rata kada su srpskom seljaku oduzimali sve što je mukotrpnim znojem sabirao u svoje ambare, dešavalo se da je bio primoran da po ceo dan radi u nadnici da bi kući poneo u šajkači brašna da prehrani decu.

Ne zna se broj vodenica u Srbiji ali ih je nažalost danas sve manje. Mnoge su zapustele, urušene, zaboravljene. Po popisu iz 1867. u Srbiji je bilo čak preko 7000 vodenica.

Idi na vrh